Chapter 21 - Proverbs

1 The king's heart is in the hand of the LORD, as the rivers of water: he turneth it whithersoever he will.1 Ang puso ng hari ay nasa kamay ng Panginoon na parang mga batis: kumikiling saan man niya ibigin.
2 Every way of a man is right in his own eyes: but the LORD pondereth the hearts.2 Bawa't lakad ng tao ay matuwid sa kaniyang sariling mga mata: nguni't tinitimbang ng Panginoon ang mga puso.
3 To do justice and judgment is more acceptable to the LORD than sacrifice.3 Gumawa ng kaganapan at kahatulan ay lalong kalugodlugod sa Panginoon kay sa hain.
4 An high look, and a proud heart, and the plowing of the wicked, is sin.4 Ang mapagmataas na tingin, at ang palalong puso, siyang ilaw ng masama, ay kasalanan.
5 The thoughts of the diligent tend only to plenteousness; but of every one that is hasty only to want.5 Ang mga pagiisip ng masipag ay patungo sa kasaganaan lamang: nguni't bawa't nagmamadali ay sa pangangailangan lamang.
6 The getting of treasures by a lying tongue is a vanity tossed to and fro of them that seek death.6 Ang pagtatamo ng mga kayamanan sa pamamagitan ng sinungaling na dila ay singaw na tinatangay na paroo't parito noong nagsisihanap ng kamatayan.
7 The robbery of the wicked shall destroy them; because they refuse to do judgment.7 Ang pangdadahas ng masama ay siya ring papalis sa kanila; sapagka't sila'y nagsitangging magsigawa ng kahatulan.
8 The way of man is froward and strange: but as for the pure, his work is right.8 Ang lakad ng nagpapasan ng sala ay lubhang liko; nguni't tungkol sa malinis, ang kaniyang gawa ay matuwid.
9 It is better to dwell in a corner of the housetop, than with a brawling woman in a wide house.9 Lalong maigi ang tumahan sa sulok ng bubungan, kay sa palatalong babae sa maluwang na bahay.
10 The soul of the wicked desireth evil: his neighbour findeth no favour in his eyes.10 Ang kaluluwa ng masama ay nagnanasa ng kasamaan: ang kaniyang kapuwa ay hindi nakakasumpong ng lingap sa kaniyang mga mata.
11 When the scorner is punished, the simple is made wise: and when the wise is instructed, he receiveth knowledge.11 Pagka ang mangduduwahagi ay pinarusahan, ang musmos ay nagiging pantas: at pagka ang pantas ay tinuturuan, siya'y tumatanggap ng kaalaman.
12 The righteous man wisely considereth the house of the wicked: but God overthroweth the wicked for their wickedness.12 Pinagninilay ng matuwid ang bahay ng masama, kung paanong napapahamak ang masama sa kanilang pagkapariwara.
13 Whoso stoppeth his ears at the cry of the poor, he also shall cry himself, but shall not be heard.13 Ang nagtatakip ng kaniyang mga pakinig sa daing ng dukha, siya naman ay dadaing, nguni't hindi didinggin.
14 A gift in secret pacifieth anger: and a reward in the bosom strong wrath.14 Ang kaloob na lihim ay nagpapatahimik ng galit, at ang alay sa sinapupunan, ay ng malaking poot.
15 It is joy to the just to do judgment: but destruction shall be to the workers of iniquity.15 Kagalakan sa matuwid ang gumawa ng kahatulan; nguni't kapahamakan sa mga manggagawa ng kasamaan.
16 The man that wandereth out of the way of understanding shall remain in the congregation of the dead.16 Ang tao na gumagala sa labas ng daan ng kaunawaan, magpapahinga sa kapisanan ng patay.
17 He that loveth pleasure shall be a poor man: he that loveth wine and oil shall not be rich.17 Ang umiibig ng kalayawan ay magiging dukha: ang umiibig sa alak at langis ay hindi yayaman.
18 The wicked shall be a ransom for the righteous, and the transgressor for the upright.18 Ang masama ay isang katubusan para sa matuwid, at ang taksil ay sa lugar ng matuwid.
19 It is better to dwell in the wilderness, than with a contentious and an angry woman.19 Lalong maigi ang tumahan sa ilang na lupain, kay sa makisama sa palatalo at magagaliting babae.
20 There is treasure to be desired and oil in the dwelling of the wise; but a foolish man spendeth it up.20 May mahalagang kayamanan at langis sa tahanan ng pantas; nguni't ito'y sinasakmal ng mangmang.
21 He that followeth after righteousness and mercy findeth life, righteousness, and honour.21 Ang sumusunod sa katuwiran at kagandahang-loob nakakasumpong ng buhay, katuwiran, at karangalan.
22 A wise man scaleth the city of the mighty, and casteth down the strength of the confidence thereof.22 Sinasampa ng pantas ang bayan ng makapangyarihan, at ibinabagsak ang lakas ng pagkakatiwala niyaon.
23 Whoso keepeth his mouth and his tongue keepeth his soul from troubles.23 Sinomang nagiingat ng kaniyang bibig at kaniyang dila nagiingat ng kaniyang kaluluwa mula sa mga kabagabagan.
24 Proud and haughty scorner is his name, who dealeth in proud wrath.24 Ang palalo at mapagmataas na tao, manglilibak ang kaniyang pangalan, siya'y gumagawa sa kahambugan ng kapalaluan.
25 The desire of the slothful killeth him; for his hands refuse to labour.25 Ang nasa ng tamad ay pumapatay sa kaniya; sapagka't tumatanggi ang kaniyang mga kamay sa paggawa.
26 He coveteth greedily all the day long: but the righteous giveth and spareth not.26 May nagiimbot sa kasakiman buong araw: nguni't ang matuwid ay nagbibigay at hindi nagkakait.
27 The sacrifice of the wicked is abomination: how much more, when he bringeth it with a wicked mind?27 Ang hain ng masama ay karumaldumal: gaano pa nga, pagka kaniyang dinadala na may masamang isip!
28 A false witness shall perish: but the man that heareth speaketh constantly.28 Ang sinungaling na saksi ay mamamatay: nguni't ang taong nakikinig ay magsasalita upang mamalagi.
29 A wicked man hardeneth his face: but as for the upright, he directeth his way.29 Ang masamang tao ay nagmamatigas ng kaniyang mukha; nguni't tungkol sa taong matuwid, nagaayos ng kaniyang mga lakad.
30 There is no wisdom nor understanding nor counsel against the LORD.30 Walang karunungan, o kaunawaan man, O payo man laban sa Panginoon.
31 The horse is prepared against the day of battle: but safety is of the LORD.31 Ang kabayo ay handa laban sa kaarawan ng pagbabaka: nguni't ang pagtatagumpay ay sa Panginoon.