Chapter 3 - Proverbs

1 My son, forget not my law; but let thine heart keep my commandments:1 Anak ko, huwag mong kalimutan ang aking kautusan; kundi ingatan ng iyong puso ang aking mga utos:
2 For length of days, and long life, and peace, shall they add to thee.2 Sapagka't karamihan ng mga araw, at mga taon ng buhay, at kapayapaan, ay madadagdag sa iyo.
3 Let not mercy and truth forsake thee: bind them about thy neck; write them upon the table of thine heart:3 Huwag kang pabayaan ng kaawaan at katotohanan: itali mo sa palibot ng iyong leeg; ikintal mo sa iyong puso:
4 So shalt thou find favour and good understanding in the sight of God and man.4 Sa gayo'y makakasumpong ka ng lingap at mabuting kaunawaan, sa paningin ng Dios at ng tao.
5 Trust in the LORD with all thine heart; and lean not unto thine own understanding.5 Tumiwala ka sa Panginoon ng buong puso mo, at huwag kang manalig sa iyong sariling kaunawaan:
6 In all thy ways acknowledge him, and he shall direct thy paths.6 Kilalanin mo siya sa lahat ng iyong mga lakad, at kaniyang ituturo ang iyong mga landas.
7 Be not wise in thine own eyes: fear the LORD, and depart from evil.7 Huwag kang magpakapantas sa iyong sariling mga mata; matakot ka sa Panginoon, at humiwalay ka sa kasamaan:
8 It shall be health to thy navel, and marrow to thy bones.8 Magiging kagalingan sa iyong pusod, at utak sa iyong mga buto.
9 Honour the LORD with thy substance, and with the firstfruits of all thine increase:9 Parangalin mo ang Panginoon ng iyong tinatangkilik, at ng mga unang bunga ng lahat mong ani:
10 So shall thy barns be filled with plenty, and thy presses shall burst out with new wine.10 Sa gayo'y mapupuno ang iyong mga kamalig ng sagana, at ang iyong mga alilisan ay aapawan ng bagong alak.
11 My son, despise not the chastening of the LORD; neither be weary of his correction:11 Anak ko, huwag mong hamakin ang parusa ng Panginoon; ni mayamot man sa kaniyang saway:
12 For whom the LORD loveth he correcteth; even as a father the son in whom he delighteth.12 Sapagka't sinasaway ng Panginoon ang kaniyang iniibig: gaya ng ama sa anak na kaniyang kinaluluguran.
13 Happy is the man that findeth wisdom, and the man that getteth understanding.13 Mapalad ang tao na nakakasumpong ng karunungan, at ang tao na nagtatamo ng kaunawaan.
14 For the merchandise of it is better than the merchandise of silver, and the gain thereof than fine gold.14 Sapagka't ang kalakal niya ay maigi kay sa kalakal na pilak, at ang pakinabang niyaon kay sa dalisay na ginto.
15 She is more precious than rubies: and all the things thou canst desire are not to be compared unto her.15 Mahalaga nga kay sa mga rubi; at wala sa mga bagay na mananasa mo sa maihahalintulad sa kaniya,
16 Length of days is in her right hand; and in her left hand riches and honour.16 Karamihan ng mga araw ay nasa kanang kamay niya, sa kaniyang kaliwang kamay ay mga kayamanan at karangalan.
17 Her ways are ways of pleasantness, and all her paths are peace.17 Ang kaniyang mga daan ay mga daan ng kaligayahan, at lahat niyang mga landas ay kapayapaan.
18 She is a tree of life to them that lay hold upon her: and happy is every one that retaineth her.18 Siya ay punong kahoy ng buhay sa mga nanghahawak sa kaniya: at mapalad ang bawa't isa na nangamamalagi sa kaniya.
19 The LORD by wisdom hath founded the earth; by understanding hath he established the heavens.19 Nilikha ng Panginoon ang lupa sa pamamagitan ng karunungan; itinatag niya ang langit sa pamamagitan ng kaunawaan.
20 By his knowledge the depths are broken up, and the clouds drop down the dew.20 Sa kaniyang kaalaman ay nabahagi ang mga kalaliman, at ang mga alapaap ay nagsipatak ng hamog.
21 My son, let not them depart from thine eyes: keep sound wisdom and discretion:21 Anak ko, huwag silang mangahiwalay sa iyong mga mata; ingatan mo ang magaling na karunungan at ang kabaitan;
22 So shall they be life unto thy soul, and grace to thy neck.22 Sa gayo'y magiging buhay sila sa iyong kaluluwa, at biyaya sa iyong leeg.
23 Then shalt thou walk in thy way safely, and thy foot shall not stumble.23 Kung magkagayo'y lalakad ka ng iyong lakad na tiwasay, at ang iyong paa ay hindi matitisod.
24 When thou liest down, thou shalt not be afraid: yea, thou shalt lie down, and thy sleep shall be sweet.24 Pagka ikaw ay nahihiga, hindi ka matatakot: Oo, ikaw ay mahihiga at ang iyong tulog ay magiging mahimbing.
25 Be not afraid of sudden fear, neither of the desolation of the wicked, when it cometh.25 Huwag kang matakot ng biglang pagkatakot, ni sa pagkabuwal man ng masama, pagka dumarating:
26 For the LORD shall be thy confidence, and shall keep thy foot from being taken.26 Sapagka't ang Panginoon ay magiging iyong pagtitiwala, at iingatan ang iyong paa sa pagkahuli.
27 Withhold not good from them to whom it is due, when it is in the power of thine hand to do it.27 Huwag mong ikait ang mabuti sa kinauukulan, pagka nasa kapangyarihan ng iyong kamay na ito'y gawin.
28 Say not unto thy neighbour, Go, and come again, and to morrow I will give; when thou hast it by thee.28 Huwag mong sabihin sa iyong kapuwa, Yumaon ka, at bumalik uli, at bukas ay magbibigay ako; pagka ikaw ay mayroon.
29 Devise not evil against thy neighbour, seeing he dwelleth securely by thee.29 Huwag kang kumatha ng kasamaan laban sa iyong kapuwa, na palibhasa't tumatahang tiwasay sa siping mo.
30 Strive not with a man without cause, if he have done thee no harm.30 Huwag kang makipagusapin sa kanino man ng walang kadahilanan, kung hindi siya gumawa ng kasamaan sa iyo.
31 Envy thou not the oppressor, and choose none of his ways.31 Huwag kang managhili sa taong marahas, at huwag kang pumili ng anoman sa kaniyang mga lakad.
32 For the froward is abomination to the LORD: but his secret is with the righteous.32 Sapagka't ang suwail ay kasuklamsuklam sa Panginoon: nguni't ang kaniyang payo ay kasama ng matuwid.
33 The curse of the LORD is in the house of the wicked: but he blesseth the habitation of the just.33 Ang sumpa ng Panginoon ay nasa bahay ng masama; nguni't pinagpapala niya ang tahanan ng matuwid.
34 Surely he scorneth the scorners: but he giveth grace unto the lowly.34 Tunay na kaniyang dinuduwahagi ang mga mangduduwahagi, nguni't binibigyan niya ng biyaya ang mababa.
35 The wise shall inherit glory: but shame shall be the promotion of fools.35 Ang pantas ay magmamana ng kaluwalhatian; nguni't kahihiyan ay magiging ganti sa mga mangmang.